Сұрақтар мен жауаптар
Сұрақтар мен жауаптар
Дәлелденген: ойын балаларға қоршаған әлеммен қарым-қатынас жасауды үйренуге көмектеседі. Ол кішкентайларға моторлық, танымдық, физикалық және әлеуметтік дағды құрылатын негіз береді — бұл дамудың басты бөлігі. Бала миына нағыз тәжірибе керек: тірі, іс жүзінде, мәні бар.
Баланың ата-анасымен ойнауы әсіресе пайдалы: ол бауырмалдықты нығайтады, қарым-қатынас пен жақындықты дамытады, үйренуге және эмоционалды өсуге көмектеседі.
Игра считается настолько важной для развития ребёнка и его физического и психического здоровья, что она включена в статью 31 Конвенции Организации Объединенных Наций о правах ребёнка.
Ойынды шынымен қызықты етудің бір жолы — баланың өзі жетекші болатын интерактивті ойын. Ата-ана оның бастамасын ұстанады және не болып жатқанын жол-жөнекей айтып отырады. Мысалы, балаңыз жануар-ойыншықтармен ойнағанда, кейіпкерлердің әрекетін сипаттайсыз: «Үлкен арыстан кішкентай күшікке қарай жүгіріп келеді». Әрі қарай не болатынына қызығушылық танытыңыз, оқиға желісін балаға жүргізуге беріңіз — ал өзіңіз оның сценарийіне қосылып, басты кейіпкердің соңынан еріңіз.
Балаңыз цифрлық ойын ойнаса, бірге ойнауға болатындарын таңдаңыз: сөйлесуге және бөлісуге тақырып беретін интерактивті ойындарды. Мысалы, Kinder-дің жаңа қолданбасында балаларыңыз
Барлық отбасы мүшелері қатыса алатын ойындарды пайдалану маңызды және бұл отбасының кішкентай мүшелерінің дағдыларын ескеретін әрекеттерді таңдауды білдіруі мүмкін. Кездейсоқтыққа негізделген және белгілі бір дағдыларды қажет етпейтін ойындар жақсы таңдау болуы мүмкін, себебі олар барлығына бірдей мүмкіндік береді.
Сонымен қатар, кішкентай балалардың қолынан оңай келетін қысқа ойындар қызықты болуы мүмкін. Kinder компаниясы әзірлеген қолданба — тапсырмалар балалардың мүмкіндіктеріне сәйкес болатындай, олардың жасына бейімделетін ойындардың тамаша үлгісі.
Балалар үшін ойын олардың сезімдері мен эмоцияларын білдірудің маңызды тәсілі бола алады. Ол балаларға әртүрлі жағдайларды ойнауға мүмкіндік береді, бұл оларға не болғанын және не болуы мүмкін екенін түсінуге көмектеседі. Сондай-ақ, балалар өз сезімдерін ойын кейіпкерлері арқылы бейнелеп білдіре алады және бұл оларды түсінуге көмектеседі.
Әсіресе ойдан шығарылған немесе қиялдағы ойын, балаларға когнитивті, сондай-ақ әлеуметтік дағдыларды дамыта отырып, қауіпсіз ортада өзін-өзі реттеу дағдыларын дамытуға мүмкіндік береді. Ойынның негізгі механизмі — бұл балаларға іс жүзінде қиял әлемінде «нақты» сценарийлерді қолдануға және бастан өткеруге мүмкіндік береді.
Бұл балаларға ойынның қауіпсіз аясында күрделі тақырыптарды зерттеуге және қажет болған жағдайда осы «ойын» сценарийлерінен шығуға мүмкіндік береді.
Қазіргі балалар ұрпағы цифрлық технология дәуірінде өсіп келеді. Ойын енді тек нақты немесе тек виртуалды әрекет ретінде қабылданбайды. Зерттеулер «цифрлық және цифрлық емес әлем арасындағы шекараның бұлыңғырлана түскенін» көрсетеді. Балалардың үйдегі цифрлық ойынына арналған зерттеулер оқуда оң нәтиже беретінін көрсетті.
Балалар үшін дене, тіл, таным және әлеуметтік дағдысын жан-жақты дамытатын нәрсемен айналысу маңызды. Цифрлық ойын — бұл дағдыларды дамытудың бір жолы, бірақ жан-жақты дамуы үшін баланың әрекеті алуан түрлі болғаны маңызды.
Ұлыбританияда үкіметтік ұсынымдар нақты жас шектеулерін немесе уақыт шеңберін белгілемейді және телефондар мен планшеттерді пайдалану жасы мен ұзақтығы бойынша ұсыныстарға негізделген дәлелдер базасы әлсіз екенін көрсетеді.
Мектеп жасына дейінгі балаларға келетін болсақ, кәсіби тұрғыдан алғанда, мен ата-аналарға кішкентай балаларының цифрлық ойындарды қамтуы мүмкін әртүрлі әрекеттермен айналысуын бақылауды ұсынар едім, бұл ретте ата-аналар әрқашан цифрлық құрылғылармен ойын тәжірибесінің негізгі бөлігі болып қалуы керек.
Ұлыбританияда балалардың цифрлық құрылғыларға қанша уақыт жұмсай алатыны туралы нақты ұсынымдар жоқ. Ұлыбританиядағы қазіргі ұсынымдар ата-аналарға цифрлық ойындар мен экран алдында өткізілетін уақыттың отбасылық өмірдің әртүрлі аспектілеріне әсеріне назар аударуға кеңес береді. Балалардың цифрлық ойындарға жұмсайтын уақытын ата-аналарының бақылауы мен реттеуі және онлайн ойындарда өткізетін уақыт негізінен ата-аналар мен балалардың бірге уақыт өткізетіндей болуы маңызды.
Kinder компаниясы әзірлеген жаңа қолданба ата-аналарға балаларының үдерісін ата-аналар бақылау панелінде бақылауға мүмкіндік береді. Ата-аналар балаларымен бірге жасаған оқиғаларын және цифрлық ойын барысында қандай дағдыларды меңгергенін көре алады.
Ата-ана мен баланы бірге ойнауға және сөйлесуге ынталандыратын қолданбалар баланың дамуы үшін ең пайдалы. Балаға идеямен бөлісуге және ата-анасымен шығармашылықпен ойнауға мүмкіндік беретін ойындар оңтайлы орта жасайды.
Kinder компаниясы шығарған жаңа Applaydu қолданбасы бүкіл отбасына арналған ойын ұсынады: мақсаты — ата-ана мен бала бірге ойнап, жаңа нәрсе ашатындай байланысты нығайту. Ол балаларда танымдық дағдыны — математиканы, моториканы, оқу мен жазуды, есте сақтауды — дамытуға көмектеседі. Жақында қолданба Educational App Store-да ең жоғары бағаны (5*) алды.
Үй жағдайында балалардың цифрлық ойындарына бағытталған зерттеулер оқуға қатысты оң нәтижелер көрсетті. Цифрлық ойындар балалардың когнитивті дамуына ықпал етеді, шығармашылықты ынталандырады, егер балалар басқалармен ойнаса, қарым-қатынас пен әлеуметтік өзара әрекеттесу дағдыларын дамытады.
Цифрлық ойындардағы соңғы зерттеулер цифрлық технологияның біршама тиімді оқытуға және шығармашылық қабілеттілікті дамытуға ықпал ететінін көрсетеді; технология лезде кері байланыс алуға, қателерді түзетуге және жаңа идеяларды қолдануға мүмкіндік береді, бұл балалардың оқу нәтижелеріне оң әсер етуі мүмкін.
«Цифрлық ойын» термині көбіне экранды қолданатын әрекетке негізделген ойын үлгісін білдіреді.
Бұған бейне және компьютерлік ойындар, электронды ойыншықтар, мобильді технологиялар, смартфондар, iPad және планшетпен байланысты ойын әрекеттері кіреді.
Кішкентай балалар оқудан барынша көп алуы үшін цифрлық ойынды басқалармен бірге ойнағаны маңызды. XXI ғасырда цифрлық ойынның рөлі үнемі өзгеріп отырады, сондықтан ата-ана баласы ойнайтын қолданбаға әзірлеушілер қандай оқу нәтижесін салғанын түсінуге тырысқаны жөн.
Мысалы, Оксфорд университетінің білім беру департаменті Kinder-ге жаңа қолданбаны жасауға көмектескен ұсынымдар жиынтығын берді. Қолданбаның мақсаты — математикалық дағдыны, оқу мен жазуды, моториканы және жадты жұмылдыратын ойын арқылы баланың дамуына ықпал ету.
Балалардың достығында шарықтау да, құлдырау да болады — бұл қалыпты жағдай, оған қатты уайымдаудың қажеті жоқ. Келіспеушілікті жеңе білу — өмірлік маңызды дағды, ал кез келген дағды сияқты оны жаттықтыру керек.
Балаға оңайырақ болу үшін ата-аналарға онымен басқаның көзқарасын қалай түсіну керектігі туралы сөйлесуді ұсынамын. Бастапқыда бұл қиын, бірақ дағды өте пайдалы: бала біреумен пікірі қабыспай қалғанда сол көмекке келеді.
Кейбір бала танысуға және дос табуға сақтықпен қарайды — бұның ештеңесі жоқ. Бәріміз әртүрліміз, әлемді қызық ететін де сол.
Егер балаңыз көбірек дос тапқысы келсе, оған қарым-қатынас пен ойын дағдысы көмектеседі. Жақсы бастама — ойыншықтармен немесе кейіпкерлермен әңгіме ойлап табу: сонда балада жаңа достарымен не ойнауға болатыны туралы идея пайда болады.
Балаларға күшті эмоцияны меңгеру қиын: бала ашуланғанда немесе ренжігенде, денесінде бірден көп нәрсе болады, оның бәріне төтеп беру керек. Сол кезде басында — ойлар легі. Мұның баланы басып қалуы таңқаларлық емес.
Мұндай сәттерде жасауға болатын ең жақсысы — денесін тыныштандыруға, ойын сабырға келтіруге көмектесу. Кейде назарын басқа нәрсеге аудару жеткілікті. Ал кейде бірге демалу көмектеседі: қозғалу, қол-аяқты сілкіп алу немесе тыныс алу жаттығуы.
Жаңа орын бәрімізге таңғаларлық немесе бейтаныс болып көрінуі мүмкін, бізді алаңдатып, одан мүлдем аулақ болғымыз келуі мүмкін. Себептің бірі — не күтерімізді, ол жерде не болатынын білмейміз. Бұл әсіресе балаларға қатысты: олар бұрын болмаған жерде не болатынын болжау қиынырақ.
Балаңызға жаңа жерде не болуы мүмкін екенін ойластыруға көмектесіп, бұл жағдайды жеңілдете аласыз әрі қорқынышын азайта аласыз — өйткені сіздің ересек пайымдау (немесе болжау) қабілетіңіз оныкінен әлдеқайда жақсы.
Балалардың қорқынышы мен фобиясы жиі кездеседі. Олар түрлі нәрседен қорқуы мүмкін: өрмекші, қараңғылық, жалғыз ұйықтау. Көбіне мұндай уайым баланың дамуының қалыпты бөлігі және уақыт өте бала оны жеңеді. Бірақ уайым күнделікті өмірге теріс әсер етсе, отбасылық дәрігерден көмек сұраған жөн.
Балаға уайымы туралы сөйлесуге қолдау көрсетіп, оны бірге жеңудің жолын тауып та көмектесе аласыз. Мұның бір жолы — қорқынышына бетпе-бет келіп, оны жеңетін кейіпкерлермен көрініс ойнау.
Балалар көбінесе өз кестелері бойынша өмір сүргісі келеді және ересектер белгілеген қағидаларды әрдайым ынталана ұстана бермейді. Оларға өз әлемінде бақылау мен дербестік сезімі қажет және олардың жасын ескере отырып, оларға осы мүмкіндікті берудің жолдарын табу маңызды. Қиындықтарға тап бола отырып балалар дамиды. Қандай да бір жауапкершілікті ала отырып, олар есейеді.
Мұндай мүмкіндіктерді беру оларға өз өмірлерін бақылауды сезінуге көмектеседі және сіз өз өтініштеріңізге олардың көбірек дайындықпен келетінін байқауыңыз мүмкін.










